دور ششم گفت‌وگوی دینی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با کلیسای کاتولیک اتریش در وین برگزار شد.

نوشته شده در تاریخ ۱۱:۰۷:۰۰ ۱۳۹۴/۰۷/۲۵ و در حوزه های اخبار و رویدادها - ۰ نظر
دور ششم گفت‌وگوی دینی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با کلیسای کاتولیک اتریش در وین برگزار شد.
حکمت و فلسفه: دور ششم گفت‌وگوی دینی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با کلیسای کاتولیک اتریش با عنوان «همکاری اسلام و مسیحیت برای ارتقاء جایگاه ارزش های انسانی آزادی و عدالت «در وین برگزار شد.

ششمین دور گفت‌وگوی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و اندیشمندان مسلمان و مسیحی با عنوان «همکاری اسلام و مسیحیت برای ارتقاء جایگاه ارزش‌های انسانی، آزادی و عدالت» در محل دانشکده الهیات دانشگاه وین پایتخت اتریش برگزار شد.

نشست‌های گفتگوی دینی بین اندیشمندان مسلمان و مسیحی است که طی امسال و سال گذشته در قم، فیلیپین، اتریش و سوئیس با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی وچند دانشگاه معتبر در کشورهای یاد شده برگزار شده است.

در ابتدا، خانم مولی، رییس دانشکده الهیات دانشگاه وین ضمن خوش‌آمدگویی به هیئت ایرانی و میهمانان کنفرانس، از علاقه جامعه علمی اتریش برای گفت‌وگو میان ادیان به ویژه با اندیشمندان شیعه از ایران را ابراز و اظهار امیدواری کرد که با هم‌اندیشی و همکاری‌های علمی میان نخبگان و اندیشمندان دو کشور جایگاه دین و ارزش‌های الهی برای ارتقای اخلاق، عدالت و معنویت بیش از پیش شناخته و شناسانده شود.

در نشست اخیر که با ارائه مقاله و سخنرانی حجت‌الاسلام دکتر عبدالحسین خسروپناه رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران همراه بود، علی‌محمد حلمی رئیس مرکز گفتگوی ادیان و تمدن‌های سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حجت‌الاسلام مرتضی واعظ جوادی آملی رئیس پژوهشکده علوم وحیانی معارج، کارن خانلری نماینده ارامنه شمال کشور در مجلس شورای اسلامی و حسین میرمحمد صادقی رئیس کرسی حقوق بشر دانشگاه شهید بهشتی حضور داشتند. این دور از گفت‌وگوها که با همکاری دانشکده الهیات دانشگاه وین در روزهای 13 تا 15 مهرماه  برگزار گردید.

در پایان این مراسم، خانم گابریل، با اشاره به موضوع «ریشه‌های آزادی و آزاد اندیشی در متون مقدس مسیحیت»، گفت: با ملاقات و گفت‌وگوهایی که با برخی اندیشمندان دینی شیعه از ایران داشته‌ام، متوجه شدم که ما نکات مشترک فکری متعددی داریم چه در موضوعات فلسفی که هر دو علاقه‌مند به فلسفه یونانی هستیم و چه در حوزه برخی تعاریف اجتماعی و انسان‌شناختی از نگاه دینی.

چالش های فراروی جهان شمولی آزادی انسان
در ادامه خلاصه سخنرانی ارائه شده توسط دکتر خسروپناه با عنوان «چالش های فراروی جهان شمولی آزادی انسان»را می‌خوانید.
سخنرانی استاد عبدالحسین خسروپناه در ششمین نشست گفتگوی ایران و اتریش

ابتدای سخن از مسؤولان مرکز گفتگوی ادیان اتریش و ایران، به ویژه مهمان نوازی آقای پروفسور هامر و خانم ورگِتر تشکر می‌کنم.
موضوع بحث بنده، چالش‌های جهانی آزادی است که در مقاله بیان کرده‌ام؛ لکن بنده قصد دارم بر اساس ابعاد مختلف آزادی به طور مختصر، چالش‌های آزادی را بیان کنم و در نهایت، تئوری برای راه حلی چالش‌ها، ذکر کنم.

آزادی از ساحت‌ها و ابعاد مختلفی از جمله: آزادی فلسفی و آزادی اخلاقی و آزادی اجتماعی برخوردار است و هر کدام آنها در روزگار ما، گرفتار چالشی‌هایی هستند.

یک بُعد آزادی، آزادی فلسفی است که به معنای اختیار و اراده انسان به کار می‌رود؛ یعنی انسان نسبت به افعالش، مجبور نیست و دارای قدرت انتخابگری و اراده است. چالش جهانی در برابر آزادی اراده، برخی از دیدگاه‌ها در علوم الهیاتی و اجتماعی و زیست‌شناختی است که انسان را به لحاظ ژنتیک یا تاریخ یا جامعه و یا اراده خداوند، مجبور می‌داند و قدرت انتخاب‌گری را از انسان، سلب می‌کند.

بُعد دیگر آزادی، آزادی معنوی و اخلاقی است که به معنای رهایی از وسوسه‌های شیطانی و دوری از رذایل اخلاقی است. مهمترین چالش معنوی و اخلاقی، غیرواقعی دانستن ارزش‌های اخلاقی است. برای مثال، برخی بر این باورند که عدالت، امری غیرواقعی و غیرحقیقی است یعنی گاهی عدالت، نیکو و گاهی زشت شمرده می‌شود و خوبی و بدی عدالت، امری قراردادی است. این چالش را نسبی‌گرایی اخلاقی، مطرح ساخته و پست‌مدرن‌ها بدان گرایش دارند.

نقاشی و تابلوی که در روبرو مشاهده می‌کنید؛ مصداقی از پست‌مدرن در هنر است. به نظر بنده، پست‌مدرن و کاتولیک یا پست‌مدرن و اسلام، مانند مثلث هشت ضلعی می‌ماند که معقول نیست.

سومین بُعد آزادی، آزادی اجتماعی در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی و فرهنگی است. این نوع از آزادی به معنای رفع موانع از فعالیت‌های سیاسی و اقتصادی و فرهنگی است.

قبل از بیان چالش‌های آزادی اجتماعی، یک نکته را باید عرض کنم: بدون شک، آزادی از موانع، به حدود و قوانینی نیازمند است. تعیین قانون برای حدود آزادی، مبتنی بر تعریف ما از انسان است. اینکه آیا انسان، تنها یک موجود مادی است یا دارای ساحت معنوی نیز هست؟ آیا انسان برای سعادتش به عقل انسانی و وحی الهی نیازمند است؟ پاسخ به این پرسش‌ها در تعیین حدود آزادی، مؤثر است. اگر انسان را موجود مادی و معنوی و محتاج به عقلانیت و وحی الهی بدانیم؛ آزادی اجتماعی در چارچوب نیازهای مادی و معنوی و با بهره‌گیری از عقل و وحی، معنا می‌یابد.

اینک به بیان دو چالش دینی و ایدئولوژیک درباره آزادی اجتماعی اشاره می‌کنم:
یکم: چالش دینی برای آزادی اجتماعی، دین‌شناسی ضد عقلانی جریان سلفی و تکفیری است که امروزه در جهان اسلام، مشاهده می‌شود و در گذشته نیز مسیحیت از این گونه تفکر ضد عقلانی، رنج می‌برده است. تفکر تکفیری و سلفی که باعث جنایات فراوان در کشورهای افغانستان، عراق، سوریه، یمن و غیره شده، تهدید جدی برای آزادی اجتماعی است.

دوم: دومین چالش، چالش ایدئولوژیکی است که از ناحیه ایدئولوژی نئولیبرالیسم مشاهده می‌شود. تفکر لیبرالیسم از آزادی فردی دفاع کرده و با استبداد دینی کلیسا و استبداد سلطنتی مبارزه می‌کند؛ ولی امروزه در نئولیبرالیسم، شاهد دفاع از کاپیتالیسم و نظام سرمایه‌داری هستیم و همه می‌دانند که سرمایه‌داران در هر جامعه‌ای، اقلیتی هستند که از طریق قدرت اقتصادی و رسانه‌ای به قدرت سیاسی دست می‌یابند و بر اکثریت مردم، حکومت می‌کنند و آزادی اکثریت را به صورت استبداد پنهان، مخدوش می‌سازند. نئولیبرالیسم، دفاع از آزادی اقلیت و تهدیدی برای آزادی اکثریت به شمار می‌آید.

گسترش عقلانیت دینی و دین عقلانی می‌تواند با چالش‌های مطرح شده در سه نوع آزادی فلسفی و آزادی اخلاقی و آزادی اجتماعی، مبارزه کند. پروتستانتیزم تلاش کرد تا دین را با سوبژکتیویسم، عقلانی کند؛ ولی به سراغ عقلانیت دینی نرفت. کاتولیک هم تلاش کرد تا بین عقلانیت و دینداری جمع کند ولی به مدلی از عقلانیت دینی نرسید. شیعه اثنی‌عشری با سابقه اجتهاد می‌تواند مدل عقلانیت دینی را ارایه کند. والسلام علیکم ورحمه الله و برکاته، از حسن توجه شما متشکرم.