سخنرانی دکتر نجفقلی حبیبی در همایش ابن سینا در متن آثارش تحت عنوان ( تصحیح کتاب "قانون" ابن سینا )

نوشته شده در تاریخ ۱۰:۴۲:۰۰ ۱۳۹۶/۰۶/۱۳ و در حوزه های تک صفحه ای - ۰ نظر
سخنرانی دکتر نجفقلی حبیبی در همایش ابن سینا در متن آثارش  تحت عنوان ( تصحیح کتاب "قانون" ابن سینا )
حکمت و فلسفه: سخنرانی دکتر نجفقلی حبیبی در همایش ابن سینا در متن آثارش تحت عنوان ( تصحیح کتاب "قانون" ابن سینا )

دکتر نجفقلی حبیبی در همایش ابن سینا در متن آثارش سخنرانی خود را تحت عنوان  (تصحیح کتاب "قانون" ابن‌سینا)   ایراد کردند.

وی  در این باره گفت: قانون در طب یا به اختصار قانون، یکی از کتاب‌های ابن سینا درزمینه پزشکی‌ست که نزدیک به هفتصد سال در مراکز علمی اروپا تدریس می‌شده است و عبارت پردازی های مقدمه کتاب او بسیار اعجاز آمیز است  و ابن جمیع مصری به عنوان یکی از منتقدین سرسخت ابن سینا چون ابن سینا هرچه را که می نوشته دوباره نمی خوانده است این کتاب را دارای  اغلاط می دانسته هرچند دست اخر مجبور می شود به فضائل کتاب معترف شود. ابن سینا دلیل نوشتن کتاب را  درخواست یکی از دوستانش می داند که
  ان اصنف فی الطب کتابا مشتملا علی قوانینه الکلیة و الجزئیة اشتمالا یجمع الی الشرح الاختصار و الی ایفاء الاکثر حقه من البیان الایجاز
ظاهرا هم  عنوان کتاب قانون از همین عبارت گرفته شده است و شارحان ایرادهای بر این گرفته اند که قانون خودش کلی است و دیگر کلی و جزیی ندارد .
حکیم آملی که خودش شرحی بر قانون نوشته است این عبارت مقدمه او را یک اعجاز عبارتی می داند.  وی گفت  تصحیح کتاب قانون را به سفارش بنیاد بوعلی سینا انجام دادم و هرچه کردم از زیر بار این مسئولیت شانه خالی کنم نشد و بالاخره به این کار اهتمام ورزیدم. وی ادامه داد ابن‌سینا کتاب قانون به پنج کتاب تقسیم کرده است که قبل از او هم مرسوم بوده است نخستین کتاب کلیات است که رنگ و بوی فلسفی دارد کتاب دوم داروهای طبی، کتاب سوم که مفصل‌ترین بخش قانون است شامل توضیحات ابن‌سینا درباره اجزای مختلف بدن، کتاب چهارم درباره داروهای ترکیبی و کتاب پنجم درباره برخی بیماری‌های که به بعضی از  اعضاء بدن مربوط می شود.
وی با اشاره به اینکه قانون ابن‌سینا که قرن‌ها تدریس می شده است متاسفانه بسیاری از نسخه‌های چاپی این کتاب مغلوط است . وی قدیمی ترین نسخه چاپی را چاپ رم دانست که سال 1595 چاپ شده است و البته در دوره‌های متأخر ابتدا مصری‌ها این اثر را چاپ کرده‌اند که به چاپ بولاق معروف است که من به ان ارجاعی نداده ام و سپس در دوره ناصرالدین شاه این اثر توسط حکیم باشی او تصحیح شده است که آدم فاضلی بوده است و این نسخه به نسخه چاپ تهران مشهور است. وی درباره پیچیدگی‌های تصحیح قانون نیز سخنانی را بیان کرد و یادآور شد : علاوه براین  که به سفارش بنیاد باید از نسخه های خطی مصر و تهران استفاده می کردم  نسخه ای  دیگر از این کتاب مربوط می شود به یکی از شاگردان درجه اول حکیم ابوالبرکات بغدادی معروف که ظاهرا خودش نیز بر این کار نظارت داشته و هم پزشک بزرگی است و هم فیلسوف بسیار بزرگ که البته اکنون نیمی از این کتاب در اختیار منست و نیمی دیگر از این کتاب در کتابخانه ای در ترکیه موجود است. نسخه  خطی دیگر این کتاب مربوط به قونوی شاگرد معروف ابن عربی است که سه بار این کتاب از تملک او خارج شده و دوباره به او بازگشته است. وی همچنین از شروحی یاد کرد که بسیار برای وی مایه دلگرمی بوده است . مهمترین شرح که وی دیده است شرح قطب‌الدین شیرازی  با نام التحفه السعدیه است که بسیار مفصل است که به چاپ امروز شاید به 2700-2800 صفحه برسد. التحفة السعدیه که شرحی بر مقالۀ اول قانون ابن سینا است و در نه مجلد نوشته شده است. قطب‌الدین از خانواده‌ای که سابقۀ طبابت داشته‌اند برآمده و به دنبال تحقیق و پژوهش از کتاب قانون حتی تا مصر هم رفته است سال‌های عمر خود صرف شرح  قانون کرده است ولی این شرح فقط شرح بخش اول کتاب قانون است و تقریبا نیمی از کل کتاب اول را پوشش داده است یعنی این کتاب نیز فاقد بخش تشریح و برخی بخش های اخر کتاب اوست.
یکی دیگر از شروح دیگر شرح فخر رازی است که جدال زیادی به دنبال خود داشته است.  وی همچنین از شرح زین العرب مصری نام برد که در ایران چندان مشهور نبوده است . این شارح مصری هم روایت جالبی برای از بدست اوردن کتاب قانون دارد که تاجری که بیمار شده بود برای رفع بیماری به انها مراجعت می کند و در ابتدا نه حاضر می شود کتاب قانون را به انها بفروشد و نه آن را برای کتابت در اختیار آنها قرار  می دهد تا اینکه او از قاضی درخواست می کند تا تاجر به اجبار کتاب در اختیار ایشان قرار می دهد. استاد حبیبی داستان رنجها و مرارتها مسلمانان برای در اختیار گرفتن  این کتاب را در تاریخ علم برای خودش ودیگران بسیار جالب توجه و مایه عبرت می داند. وی گفت که او همچنین برای تصحیح این کتاب  از شرح نخجوانی و شرح خونجی هم  استفاده کرده است.
وی  ادامه داد در تصحیح این کتاب دواصل برای وی بسیار مهم بوده است. اول متن به اثر مولف نزدیک باشد و  ودوم با توجه به دشواری‌های این کتاب خواننده بتواند اثر را به سادگی بخواند. به همین دلیل ایشان مجبور شده است دسته بندی های بیشتری انجام دهد که کتاب قابل فهم تر برای خواننده باشد که منجر به مطول تر شدن کتاب هم شده است.
سپس با بیان عبارتی از کتاب قانون برخی نکات طبی را برشمرد  که دال براین بود که:
1. او بر بحث زمان مناسب برای خوردن غذا تاکید می کرد و فقط بر خوردن غذا در یک وعده تاکید داشته است.
2.  بر بحث اهمیت مساله آب تاکید می کرد و اینکه بهترین آبها را آب چشمه می دانسته است.
3. سازگارترین غذا برای بدن آدمی  از نظر ابن سینا لذت بخش ترین آنهاست.
4. بر ورزش و تنوع حرکتی در تندرستی جسم و روان و انجام حرکات ورزشی  مخصوص هریک از اعضای بدن  تاکید بسیاری کرده است.
5. او به نقش موسیقی و آهنگ برای رشد و تقویت مزاج کودکان  اهمیت قائل شده است.