سخنرانی افتتاحیة دکتر حمیدرضا فرزان‌یار در همایش بزرگداشت مارتین لینگز

نوشته شده در تاریخ ۱۴:۱۴:۰۰ ۱۳۹۷/۰۲/۲۹ و در حوزه های تک صفحه ای - ۰ نظر
سخنرانی افتتاحیة دکتر حمیدرضا فرزان‌یار  در همایش بزرگداشت مارتین لینگز
حکمت و فلسفه: سخنرانی افتتاحیة دکتر حمیدرضا فرزان‌یار در همایش بزرگداشت مارتین لینگز

بسم الله الرحمن الرحیم. با عرض خیر مقدم به حضار محترم و اساتید سخنران. از اینکه جناب آقای استاد اعوانی و جناب آقای دکتر فیض نیز در این جمع حاضر هستند، بسیار خوشوقت هستیم. همان طور که اطلاع‌رسانی شده است، این همایش در دو نیم‌روز انجام می‌شود. بنابراین فردا نیز این همایش در مورد مارتین لینگز ادامه خواهد داشت.
اگر بخواهیم شخصیت مارتین لینگز را نام‌گذاری کنیم، او فقط در قالب حکیم یا metaphysician جای می‌گیرد و خصوصیت حکمت، در همه آثار او به کمال دیده می‌شود. منظور از metaphysician یا حکیم این است که او در نگاه به اشیاء و امور، مبدأ متعالی آنها را در نظر می‌گیرد و توضیح و شناخت او بر این اساس است .discerners of the spiritاصطلاحی است که توسط او و دوستان او مورد استفاده قرار می‌گرفت. این اصطلاح به کسانی اطلاق می‌شود که می‌توانند بنا بر توان ذاتی خود، تجلّیات روح یا معنویت -در هر کجا که باشد- را به آسانی تشخیص دهند. مارتین لینگز یکی از کسانی بود که از این توانایی برخوردار بود. نوشته‌های او به خصوص در باب هنر، گواه این مسأله هستند.
لینگز تألیفات بسیار زیادی داشته است و آثار او را می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد. اولین کتاب او به نام کتاب الیقین، و نیز بخش دیگری از کتاب‌های او درباره ابعادی از حقیقت و متافیزیک هستند. لینگز کتاب الیقین را در سال 1945 و در قاهره، در کنار رنه گنون یا عبدالواحد یحیی نوشت. خود ایشان هم گفته است که زمانی که آن کتاب را می‌نوشت، آن را فصل به فصل به گنون می‌داد و گنون نیز آخرین کتاب خود به نام سیطره کمیت  را فصل به فصل به لینگز می‌داد تا راجع به آن، اظهار نظر کند. کتاب دیگر او به نام رمز و مثال اعلی  درباره ابعادی از حقیقت و متافیزیک است. کتاب دیگر او که پس از وفاتش به چاپ رسید و در واقع مجموعه‌ای از مقالات منتشرنشده او بود، بازگشت به روح  (یا بازگشت به حقیقت) است. کتاب دیگر لینگز، تصوف چیست  است که خیلی‌ها معتقدند بهترین کتاب به زبان‌های اروپایی در معرفی عرفان است. عارفی از الجزایر که در مورد زندگی و آثار شیخ العلوی با توضیح دیدگاه ابن عربی در مورد وحدت وجود است، از کتاب‌های مهم اوست که چندین‌بار در خارج به چاپ رسیده و به چندین زبان هم ترجمه شده است. کتاب مهم دیگر او زندگی پیامبر است که بر مبنای قدیمی‌ترین منابع نوشته شده است و بعضی از کشورهای اسلامی مثل پاکستان، به این کتاب جایزه دادند.
گروه دوم از آثار او، نقد ابعادی از دنیای مدرن است. ساعت یازدهم از عبارتی انجیلی گرفته شده است. ایشان در این کتاب در مورد آخرالزمان بحث می‌کند و با شرایط کنونی تطبیق می‌دهد. کتاب باورهای قدیم و خرافه‌های جدید در نقد ابعادی از تجدد با رجوع به مبانی غیر الهی آنهاست.
دسته سوم از آثار او، پژوهش و ترجمه است که شامل دو کتاب می‌شود: اول، مکه از کتاب آفرینش تا کنون  است  و دوم، ترجمه قرآن است. ایشان ترجمة این کتاب را در سال‌های آخر عمر خود انجام می‌دادند که البته این کار ناتمام ماند. ایشان معتقد بودند که ترجمه محمد مَرمَدوک پیکتال از بهترین ترجمه‌هاست و می‌خواستند بر اساس آن، خودشان ترجمه‌ای را با اصلاحات انجام بدهند که عمرشان کفاف نداد.
دسته چهارم آثار لینگز در مورد هنر است. هنر خوشنویسی و تذهیب قرآنی در دو مرحله به چاپ رسید و در مرحله دوم چاپ، از نظر منابع و مدارک، گسترده‌تر شد. جناب آقای دکتر قیومی چاپ قدیم این کتاب را ترجمه کردند و متأسفانه سال‌هاست که نایاب است. اهمیت این کتاب نه تنها از نظر خوشنویسی، بلکه از نظر هنرهای اسلیمی و گره، یا به اصطلاح فرنگی هنر نقوش هندسی است. دومین کتاب او در زمینه هنر، راز شکسپیر است که درباره نمایش و اجرای آن است. این کتاب نیز در خارج، تجدید چاپ شده است. کتاب دیگری نیز به نام منادیان و اشعار دیگر هست که حاوی اشعار مارتین لینگز است.
همان‌طور که این چند عنوان در باب هنر نشان می‌دهد، علاقه، دقت و پژوهش لینگز تقریباً شامل انواع هنرها می‌شود؛ از هنرهای بصری گرفته تا هنرهای کلامی، مثل شعر، و نیز هنر نمایش که شامل موسیقی نیز می‌شود. او گوش موسیقی بسیار قوی نیز داشت و کسانی که به او نزدیک بودند، از این موضوع مطلع بودند. بنابراین لینگر به تمام هنرهای اصلی التفات داشت و در زندگی شخصی‌اش به بعضی از آنها عمل می‌کرد. به عنوان مثال، ایشان خوشنویسی به زبان عربی را تمرین می‌کردند.
کوماراسوامی معتقد بود که تفسیر یا ترجمه افلاطون باید با همدلی با خود افلاطون صورت بگیرد، در غیر این صورت نتیجه خوبی نخواهد داد. مارتین لینگز در تمام آثاری که دارد و در تمام قضاوت‌ها و اظهار نظرهایی که کرده با هم‌دلی و بلکه با اعتقاد به آن موضوع نظر داده است؛ مگر در مورد نقد تمدن جدید که در کتاب‌های باورهای قدیم و خرافه های جدید و ساعت یازدهم مواردی را اشاره‌وار گفته است.
او به عنوان صاحب‌نظر واجد شرایط، با حجیت به موضوعات می‌پرداخت. جمع حکمت و هنر در او و حساسیت به موضوع هنر -نه فقط یک حساسیت از راه دور، بلکه تماس دائم با هنر- این امکان را برای او فراهم آورده بود تا وقتی که صحبت می‌کند، سخن او به حقیقت نزدیک باشد و در نتیجه ماندگار باشد. مارتین لینگز مدتی مسئول نسخه‌های خطی شرقی  کتابخانه بریتانیا  بود. در واقع می‌توان گفت که کتاب هنر خوشنویسی و تذهیب قرآنی حاصل آن دوره بود.
برای مارتین لینگز، هنر سنتی هم در نوشته‌هایش و هم در زندگی شخصی‌اش، جایگاه بسیار مهمی داشت و معتقد بود که با از میان رفتن هنر سنتی، بخشی از تجلیات معنویت، یعنی تجلیات خداوند، از روی زمین رخت خواهد بست. امروز آموزش هنر مثل آموزش علوم، بی ارتباط با حکمت و معنویت، یعنی عرفان، است و در نتیجه ما با این محیط‌های زندگی شهری مواجه هستیم که در گذشته با ساخته‌های سنتی و معنوی پر می‌شدند و اکنون زندگی شهری، خالی از آنهاست. قطعاً بخشی از حالات افسردگی و خشونت در شهرها، نتیجه چنین محیط‌های خالی از هنر سنتی است.
طی جلسات امروز و فردا، سخنرانان در مورد ابعادی از آثار مارتین لینگز سخن خواهند گفت. بعد از هر سخنرانی، به تعدادی از سؤالات پاسخ داده می‌شود. من از جناب حاج آقا خسروپناه، رئیس محترم مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، دعوت می‌کنم برای ایراد سخنرانی تشریف بیاورند.